Trong quá trình làm việc, trao đổi với thanh niên, nhất là thanh niên trí thức, tôi có mấy điều suy nghĩ về phương pháp giáo dục cách mạng cho họ, xin nêu ra để cùng bàn luận

Giá trị của xã hội bao gồm giá trị cá nhân

Trong những giai đoạn trước đây, các hình mẫu của thanh niên mang đậm giá trị cộng đồng và xã hội. Những ước mơ, định hướng cho thanh niên có xu hướng rơi vào khuôn khổ xây dựng đất nước, xây dựng gia đình, xây dựng xã hội. Song, trong giai đoạn hiện nay, dưới sự tác động của toàn cầu hoá. Chủ nghĩa cá nhân, chủ nghĩa tân tự do phát triển mạnh và mang đến xu hướng xây dựng thành công cá nhân, đề cao lợi ích của bản thân lên trước.

Dù rằng bản thân những chủ nghĩa này còn nhiều khiếm khuyết, những tác động mà nó mang lại là rõ ràng và có tác động đến suy nghĩ của thanh niên ta. Những khẩu hiệu như tăng tỉ lệ sinh để đảm bảo nguồn lực lao động trong tương lai dần trở nên sáo rỗng và có phần khiên cưỡng với thanh niên. Thanh niên quan tâm đến cảm xúc cá nhân, lợi ích của họ. Họ sẵn sàng từ chối giá trị của xã hội nếu giá trị đó không phải bao gồm giá tri của họ.

Từ góc nhìn tổng thể, việc các cá nhân xem trọng giá trị của họ không những không làm giảm giá trị của xã hội, mà còn làm đa dạng những mục tiêu, những suy nghĩ mới. Xã hội cần diễn giải giá trị xã hội theo giá trị của mỗi phần tử trong đó.

Nghĩ lớn và tin rằng mình có thể làm lớn

Trong giai đoạn thúc đẩy phát triển kinh tế, chính trị và xã hội không khỏi xảy ra những mâu thuẫn. Những mâu thuẫn này có thể đã tồn tại trong giai đoạn trước, tới nay bộc phát ra thành hiện tượng, ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống; hoặc là những mâu thuẫn mới xuất hiện.

Thanh niên cần được chỉ rõ, tạo điều kiện để giải quyết những mâu thuẫn này, mà trước hết phải tiếp sức cho họ để họ thấy rằng vấn đề đó có thể giải quyết được.

Phản biện thay vì phản đối

Thanh niên là lớp người trẻ, đầy nhiệt huyết và năng lực, song còn ít kinh nghiệm trong cuộc sống. Số lượng lớn thanh niên ngoài thời gian học hành, nghiên cứu chuyên môn thì ít tham gia vào đời sống xã hội. Sự chuyên môn hoá sâu cho phép mỗi một người chỉ làm một công việc, biết một khía cạnh đã có thể tham gia vào sản xuất, đồng thời khiến họ ít có thời gian và sự chú ý cho các khía cạnh khác.

Tập hợp những góc nhìn đó khiến họ có xu hướng thiên kiến và bảo vệ quan điểm cá nhân. Đối với các vấn đề xã hội không đứng trên các góc nhìn khác nhau, không nghiên cứu và đánh giá sâu sắc dẫn tới phán đoán sai lầm. Không đưa ra hoặc đưa ra các giải pháp không toàn diện, không giải quyết cốt lõi vấn đề. Các phản biện dần trở thành phản đối, thành ý kiến bàn ra và không được ghi nhận.

Như vậy sẽ làm thanh niên nản chí, dễ sa vào chủ nghĩa hư vô, trở thành loại người thứ hai (không góp ý, không bàn, không làm)...

Mọi thay đổi cần có thời gian

Các ý kiến của thanh niên có cái sai, có cái đúng. Đối với những cái sai, ta không bàn thêm. Song với những cái đúng, cần cho thanh niên hiểu rõ sự thay đổi cần có thời gian. Tránh việc áp dụng máy móc trong khi con người, nguồn lực chuẩn bị chưa tốt. Các giải pháp cố nhiên hữu ích và có tính sáng tạo, song những con người sử dụng nó cũng phải phát triển năng lực phù hợp để hấp thụ. Vội vàng áp dụng bất cứ cái gì mới, nhất là những quan điểm, phương pháp thì càng phải chuẩn bị kỹ lưỡng về đội ngũ, lực lượng thực hiện.